Flora en Fauna

Flora en Fauna Costa Rica

Planten
De plantenwereld van Costa Rica is zeer uitgebreid en gevarieerd. Er komen ruim 12.000 verschillende plantensoorten voor en waarschijnlijk groeien er in afgelegen gebieden nog vele onbekende soorten. Opmerkelijk is dat er maar liefst 1200 soorten orchideeën groeien. Klimaat, bodemgesteldheid en hoogte zorgen voor de grote diversiteit. De nationale bloem van Costa Rica is een orchidee: de dieproze Guaria Morada.

De begroeiing varieert van tropisch regenwoud in de oostelijke laagvlakten tot droge steppen in Guanacaste. Het areaal aan regenwoud is de laatste decennia drastisch gereduceerd en komt nu alleen nog versnipperd voor in met name de berggebieden van de Cordillera de Talamanca, op het schiereiland Osa en sommige gedeeltes van de Cordillera Central. Het tropisch regenwoud wordt gedomineerd door woudreuzen die tot 60 meter hoog kunnen worden. Doordat de felle zon constant op de kronen van deze bomen schijnt, heerst er in de toppen van de bomen als het ware een woestijnklimaat. De bomen hebben zich aan deze situatie aangepast via kleine, dikke, leerachtige bladeren. Lagere begroeiing stelt in het regenwoud niet veel voor door het gebrek aan zon. Enkele algemene soorten die hier nog wel groeien zijn aronskelken en wolfsklauwen.
Op de hellingen van de Cordilleras gedijt het nevelwoud goed, waar de warme opstijgende lucht uit de Caribische laagvlakten condenseert. Door de zeer hoge luchtvochtigheid in deze nevelwouden is de plantengroei zeer uitbundig en gevarieerd. De bomen van het nevelwoud zijn wat kleiner dan die van het regenwoud en de begroeiing op de grond is zeer dicht. Een typische boom voor het nevelwoud is de copal met zijn eigenaardige vormen. Opvallend hier zijn de varens en korst- en baardmossen (epifyten) die op de bomen groeien, onder andere de bekende bromelia, de ‘matapalos’ of boomwurgers (b.v. Ficus Benjamina) en lianen. Een opmerkelijke plantensoort op de grond is de Gunnera insignis of ‘sombrilla de pobre’ (‘paraplu van de armen’) met enorme bladeren. Het Parque Nacional Braulio Carillo is Costa Rica’s meest uitgestrekte nevelwoud; andere gebieden zijn Poás, Tapantí en Monteverde.
 Sombrilla de pobre    (  armen paraplu  ) veel te vinden bij de Poas vulkaan

In het relatief droge noordwesten van Costa Rica overheerst de zogenaamde ‘sabana’

vegetatie, bestaande uit grassen, struiken en regengroene bossen met bomen die over het algemeen niet hoger dan 15 meter worden, o.a. kalebas en doornacacia. Deze bladverliezende bomen verliezen hun bladeren in de droge periode. Maar ook de regengroene bossen staan zwaar onder druk; veel bossen zijn gerooid om plaats te maken voor veehouderijen. Ze komen bijna alleen nog maar voor aan de kustlijn van de Stille Oceaan en in Costa Rica zijn dit soort bossen alleen nog te vinden in de nationale parken van Guanacaste en her en der op het schiereiland Nicoya. In dit milieu gedijen ook zuilachtige cactussen goed. Een karakteristieke boom in dit gebied is de onmiskenbare Guanacaste, een lage boom met een wijduitstaande kroon en drager van enorme oorvormige vruchten. Een ander bijzondere boomsoort in de provincie Guanacaste is de ‘palo verde’, de groene boom, familie van de mimosa en nooit hoger dan negen meter en in de bloeiperiode herkenbaar aan zijn trossen gele bloemen. Andere opvallende planten zijn de kalebasboom en de Amerikaanse balsemboom, herkenbaar aan zijn roodbruine, papierdunne bast en aromatische hars.

                               

Guanacaste  Nationale boom van Costa Rica                                    

Boven de boomgrens, vanaf ca. 2800 meter, is nauwelijks begroeiing te vinden, op wat lage struiken, mossen en grassen na. Deze begroeiing is onder andere te vinden op de Cerro de la Muerte, de Cerro Chirripó en de vulkaan Irazú.
In het tropische bos van de centrale kust, o.a. Manuel Antonio groeit onder andere de ‘manzanillo de playa’, waarvan de vruchten, maar vooral de takken en bladeren een giftige vloeistof bezitten.

 Manzanillo

Het nationale park La Amistad beslaat een aanzienlijk deel van de Cordillera de Talamanca. In totaal is dit grensoverschrijdende natuurreservaat 400.000 ha groot; iets minder dan de helft ligt op Costaricaanse bodem. Het gebied bezit verschillende klimaatzones, elk met een eigen dieren- en plantenwereld. Een groot deel van de ruim 10.000 plantensoorten die wetenschappers in kaart hebben gebracht, komen  nergens anders ter wereld voor. Datzelfde geldt voor een aantal diersoorten. In 1983 heeft de UNESCO La Amistad op de Werelderfgoedlijst geplaatst.
La Amistad vormt samen met de nationale parken Chirripó en Cahuita, met een aantal beschermde bosgebieden, dierenreservaten en bufferzones de Area de Conservación La Amistad.

Het Reserva Biológica Lomas Barbudal is een klein reservaat, toch groeien er meerdere planten die in de rest van het land zeldzaam zijn, o.a. mahonie, Panama redwood, gonzalo alves, cortez amarillo en rosewood.

Rosewood    

Een boom die aan de Caribische kust veel voorkomt is de broodboom, een afstammeling van de Zuidoostaziatische broodboom. De 20 meter hoge, altijdgroene boom heeft donkergroene, glanzende bladeren, die wel een meter lang kunnen worden.

 Dieren

De apen van Costa Rica behoren allemaal tot de mensapen en zijn familie van de mensapen uit de Oude Wereld, zoals gorilla’, chimpansees en orang-oetans. De apen van de Oude en de Nieuwe Wereld zijn echter al vele miljoenen jaren van elkaar gescheiden en hebben zich daardoor verschillend ontwikkeld. De apen van Latijnsamerika en dus ook van Costa Rica zijn allemaal boombewoners met een grijpstaart als een soort vijfde ledemaat.
In Costa Rica leven vier soorten die verspreid over het land voorkomen: doodshoofdaapjes, brulapen, slingerapen (o.a. spinapen) en kapucijnapen.   

 Kapucijnaap

Spinaap       

Tandarme zoogdieren zoals gordeldieren, luiaards en miereneters komen veel voor in Costa Rica.
De familie der miereneters bestaat uit drie soorten: de reuzenmiereneter, de tamandua en de dwergmiereneter.
In Costa Rica leven twee soorten luiaards: de tweeteenluiaard en de drieteenluiaard.
Het negenbands gordeldier komt in heel Costa Rica voor en bewoont de meest uiteenlopende ecosystemen.

 Drieteenluiaard    

 Tamandua

Katachtige roofdieren uit Noord-Amerika bereikten Zuid- en Midden-Amerika pas toen de landengte tussen Noord- en Zuid-Amerika tot stand kwam. Naast de bekende jaguar leven in Costa Rica ook de volgende katachtigen: poema, ocelot, margay, en jaguarundi.
Andere roofdieren zijn de neusbeer of coati’s, de wasbeer en de rolstaartbeer of kinkajoe.

Coati  

  Ocelot

De grootste zoogdierorde in Costa Rica is die van de vleermuizen, waarvan circa honderd soorten voorkomen. Het zijn niet alleen insecteneters maar eten ook onder andere fruit, nectar, muizen en kikkers.
Bekende verschijningen zijn de vissende vleermuis, vampieren en de tentvleermuis.

Bijzondere knaagdieren zijn de agouti of goudhaas en de paca. Hoefdieren komen niet zoveel voor, alleen enkele soorten dwergherten (o.a. virginiaherten en witstaartherten), kraagpecari’s en witlippecari’s of borstelzwijnen, en tapirs. 

 Agouti

Opmerkelijke verschijning is het boomstekelvarken. In de wateren van het Refugio de Fauna Silvestre Barra del Colorado in het noordwesten van Costa Rica zitten de wateren vol met sábalo of tarpon, robaló of Caribische snoek, guapote, macarela of makreel en de gaspar of beensnoek. De gaspar wordt wel een levend fossiel genoemd omdat deze vis tot de orde van de straalvinnigen behoort.

Het nevelwoudreservaat Monteverde was het enige gebied ter wereld waar de zeldzame ‘sapo dorado’, een goudkleurige pad, voorkwam. Sinds enkele jaren zijn deze unieke dieren niet meer gesignaleerd.

Sapo Dorado

Het reservaat Lomas Barbudal is vooral van belang voor insecten. Ruim 250 soorten bijen zijn hier geteld en ook vele soorten wespen, vlinders en motten.

Parque Nacional Cahuita is belangrijk vanwege het koraalrif dat zich tot 500 meter voor de kust uitstrekt. Daar leven tientallen soorten koraal, waaronder: elandgeweikoraal, hersenkoraal, waaierkoraal of zeewaaier, sterkoraal en brandkoraal. Tussen het koraal zwemmen prachtig gekleurde vissen zoals de blauwgeel gekleurde gele engelvis, de zwartgeel gekleurde engelvis, de troepiaalvis of hertogvis en de blauwe papegaaivis. Verder leven er op het rif barracuda’s, stekelroggen, drie soorten haaien en zes soorten murenen.

Het Parque Nacional Corcovado is een regenwoudgebied met enorme rijkdom aan planten en dieren: 6000 soorten insecten, 500 boomsoorten, 367 soorten vogels, 140 zoogdieren, 117 reptielen en amfibieën en 40 soorten zoetwatervissen zijn het park aangetroffen.

 

Vogels

Met meer dan 800 vogelsoorten, waarvan 200 trekvogels, is Costa Rica een waar walhalla voor vogelaars. De nationale vogel van Costa Rica is de onopvallende Grays lijster.

De meest waargenomen roofvogels van Costa Rica zijn een aantal giersoorten: kalkoengier, zwarte gier en de zeldzame koningsgier. De laatste vogel komt nog voor in het Lomas Barbudal reservaat en het nationale park Corcovado. Van de kleine roofvogels is de lachvalk erg opvallend en verder de kaalpootschreeuwuil, de bonte bosuil en de kuifuil.

Kalkoengier        Koningsgier

Langs traag stromende rivieren leven grote steltlopers en andere watervogels als de roze lepelaar, witte ibis, de zeldzame rode ibis, bosooievaar, zwartbuikfluiteend, blauwvleugeltaling en de grote maar zeldzame jabiru. Een aantal reigersoorten is de koereiger, de tijgerroerdomp en de schuitbekreiger.

Bijzonder zijn de grote fregatvogel, bigua-aalscholver, en slangehalsvogel.
Bijzondere tropische vogels zijn de bont gekleurde trogons, waaronder de prachtige quetzal. De quetzal was ooit de heilige vogel van de Maya´s. Deze vogel leeft vooral in de nevelwouden op hoogtes tussen 1000 en 2500 meter.
De quetzal    
Het eilandje Isla Bolaños (prov. Guanacaste) werd in 181 uitgeroepen tot een beschermd natuurgebied voor de broedende bruine pelikanen, Amerikaanse bonte scholeksters en Amerikaanse fregatvogels. Verder komen hier ekstergaaien en zwarte gieren voor.

Toekans: zwavelborsttoekan, Swainson toekan, smaragdtoekan, groene bergtoekan

 Swainson Toekan

Papegaaien (± 20 soorten): rode ara, geelnek amazone, Salvins amazone, kleine witvoorhoofd amazone, spechtpapegaai, groene aratinga, de zeldzame geelvleugelara, karmozijnara

Geelvleugelara  

Kolibries (± 54 soorten): langsnavel zonzoeker, cerisekolibrie, de violette sabelvleugelkolibrie, heremietkolibrie, smaragdkolibrie, tzacati-amazilia, groene violetkolibrie, groenkruinbriljantkolibrie, roodbekkolibrie

Kolibries

Zangvogels: o.a. boomklever, ovenvogel, mierenvogel, roodkopmannequin, wevervogel, tangara

Bijzondere vogels: Montezuma Oropéndula, bergmerel, zwarte guan (soort boskalkoen), gekraagde arassari, gestreepte specht, klokvogel, blauwkapmotmot, wenkbrauwmotmot, bruine hokko, roodvoetrotspelikaan, gevlamde keelkweler

 Montezuma Oropéndula   

Reptielen en amfibieën

 

Van de 135 soorten slangen die in Costa Rica voorkomen zijn er zeventien giftig. Wat gifslangen betreft kent Costa Rica eigenlijk twee groepen, de groefkopadders (o.a. de lanspuntslang of fer-de-lance) en de koraalslangen. De grootste slang van Costa Rica is de boa constrictor, een voor mensen ongevaarlijke wurgslang met een maximale lengte van 3,5 meter.

Lanspuntslang   

 Koraalslang

Costa Rica kent een aantal indrukwekkende hagedissen, waarvan de leguanen en basilisken het meest opvallen. De grootste leguanen zijn de zwarte en de groene leguaan. Basilisken zijn eigenlijk ook leguanen, maar hebben opvallende kammen op kop, rug en staart. Een veel voorkomend reptiel is de alligatorhagedis.

 Basilisk    

  Groene leguaan

Krokodillen: brilkaaiman, Midden-Amerikaanse krokodil, spitssnuitkrokodil

  

Het nationale park Santa Rosa is een van de belangrijkste beschermde natuurgebieden van Costa Rica. Op Playa Nancite, in het zuiden van Santa Rosa, komen jaarlijks tussen september en december honderdduizenden zeeschildpadden aan land om eieren te leggen. Costa Rica is dan ook een van de belangrijkste nestgebieden van zeeschildpadden.
De vijf soorten die in Costa Rica voorkomen zijn de soepschildpad, karetschildpad, onechte karetschildpad, warana of bastaardschildpad en lederschildpad.

Zeeschildpadden

Zeeschildpadden zijn een van de laatste overgebleven diersoorten uit de prehistorie. Indrukwekkend is het wanneer één soort, de Warana zeeschildpad, met massa´s het strand op komen om eieren te leggen op enige stranden in Guanacaste ( kust Grote Oceaan)

Vijf van de zeven soorten overgebleven zeeschildpadden op de wereld komen regelmatig nestelen op de stranden van Costa Rica.

Op deze pagina staan de soorten en de nesteltijd.

Groene zeeschilpad

Lengte: 102 tot 127 cm

Gewicht: 150 kilo

Frequentie van nestelen: 5 tot 6 keer per seizoen elke 2 tot 3 jaar

Plaats en periode

Ø       Caribische kust:            Tortuguero van juni tot oktober

Ø       Kust Grote Oceaan:       niet

Onechte karetschildpad

Gewicht: 40 tot 70 kilo lengte 70 tot 95 cm

Frequentie van nestelen: onbekend

Plaats en periode

Ø       Caribische kust:             niet

Ø       Kust Grote Oceaan:       Guanacaste: Playa Cabuyal, Playa Minas

en Playa Nombre de Jesus

Karet schildpad

Lengte: 70 tot 90 cm

Gewicht: 70 kilo

Frequentie van nestelen: onbekend

Plaats en periode

Ø       Caribische kust:            Tortuguero, Cahuita en Playa Negra

van april tot oktober

Ø       Kust Grote Oceaan:       sporadisch

Warana schildpad

Gewicht: 35 tot 40 kilo     Lengte;60 tot 75 cm

Frequentie van nestelen: niet bekend

Plaats en periode

Ø       Caribische kust:             niet

Ø       Kust Grote Oceaan:       Playa Nancite van nei tot december

Playa Ostional het hele jaar

Lederschildpad

Lengte: 200 tot 300 cm

Gewicht: 400 tot 500 kilo

Frequentie van nestelen: 4 keer per seizoen

Plaats en periode

Ø       Caribische kust:            Tortuguero , Playa Matina, Cahuita, Playa Negra

van februari tot juli

Ø       Kust Grote Oceaan:       Playa grande, Playa Langosta, Playa Naranjo,

 en sporadisch op Playa Matapalo, Playa Esterillos

Playa Camaronal en Playa Islita.

Tevens zijn er rapporten over de aanwezigheid van de valse karetschildpad

 Caretta caretta  voor de Caribische kust.

Aantallen zeeschildpadden

De eerste categorie zeeschildpadden komt als eenling op de vele stranden aan. Dit gebeurt door het hele jaar heen. Er zijn 40 stranden bekend waar dit gebeurt. Maar vanwege de geringe hoeveelheid ( 1 tot 20) is het moeilijk om ze te observeren.

De tweede categorie is de groep welke met 20 tot 100 schildpadden op één nacht kunnen gaan nestelen.  Deze stranden zijn ideaal voor een observatie. In Tortuguero de groene zeeschildpad en de lederschildpad. Op Playa Grande en Playa Naranjo de lederschildpad.

De derde categorie is de grote invasie ze noemen dit de “arribada” In de nesteltijd komen er gelijktijdig duizenden warana schildpadden het strand op gedurende een periode van 3 tot 9 dagen.  De belangrijkste stranden zijn Playa Ostinal en Playa Nancite beiden in het nationaal park Santa Rosa.

Het nestelseizoen is afhankelijk van de soort schildpad en het strand

Kikkers: roodoogboomkikker, pijlgifkikker, aardbeikikker, glaskikker

 Aardbeikikker  

 Groene pijlgifkikker

Vissen en andere zeedieren: zeilvis, blauwe marlijn, zwarte marlijn, geelstaartmakreel, ‘papagallos’, gladde hondshaai, knorvis, geelstaart, adelaarsrog, pijlstaartrog, aal, zee-engel, octopus, zeester, zeepaardje, walvishaai, hamerhaai, horsmakreel, langsnuitdolfijn, griend, zwarte zwaardwalvis, springkrab

Bijzonder: longloze salamander

Insecten

Costa Rica kent zo’n tienduizenden verschillende insectensoorten waaronder, wandelende takken, termieten, parasolmieren, bid- en sabelsprinkhanen. In totaal zijn in Costa Rica ca. 3000 vlindersoorten geteld, waaronder de schitterende blauwe morpho, heliconiusvlinder, uiltje en grote pijlstaarten.

Blauwe Morpho         

 Heliconius                             

                      pijlstaart vlinder 

Advertenties
  1. Geweldig land,

    Met geweldige dieren en planten

    Groeten van bioloog
    Rim Wolters

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: